Bir yandan
banka kredileri düşerken, bir yandan da
artan gayrimenkul fiyatları insanların
kafasını karıştırıyor. Peki bu ortamda ne
yapmalı? Konut fiyatları neden yükseldi?
Sırası ile 1999 İzmit depremi, 2001 mali
krizi ve 2003 Irak savaşları nedeni ile
gayrimenkul sektörü büyük bir durgunluk
dönemi geçirdi. Talepte yaşanan daralma
sebebi ile bu dönem içerisinde yeni konut
projesi üretimi azaldı. Irak Savaşı’nın sona
ermesi ve genel ekonomideki pozitif
gelişmeler sonucunda konuta olan talep
canlanmaya başladı. Ancak konut arzının
zaman alması nedeni ile talep karşılanamadı.
Faizlerin hızla düşmesi ve kredi vadelerinin
uzamasıyla kredi kullanımında büyük bir
artış oldu. Son bir yılda konut kredilerinin
toplamı 3 milyar YTL’den 12 milyar YTL
seviyesine ulaştı. Bu süreç içinde faizlerin
düşmesi ile Hazine’nin borçlanma ihtiyacı
reel olarak azalmıştır. Tahvil ve bono
piyasasından son bir yıl içinde yaklaşık 40
milyar YTL çıkmıştır. Bu paranın büyük bir
kısmı borsaya olan güvensizlik ve mevduat
faizlerinin düşüklüğü nedeni ile gayrimenkul
piyasasına yönelmiştir. İnşaat
maliyetlerinde yaklaşık % 10 civarında artış
olmasına rağmen konut fiyatlarındaki %
100’lere varan artışın nedenlerinden bir
diğeri şehir merkezlerinde konut yapımına
uygun arsa sayısının az olması nedeni ile
arsa fiyatlarının yükselmesidir. Konut
fiyatları daha da artar mı? Birçok konut
projesi, satışlarının büyük bir kısmını
maketten yapıyor. Öncelikli olarak kârlılığı
fazla ve satış kabiliyeti yüksek olduğu için
lüks konut projelerine ağırlık verildi. Bu
nedenle lüks konut sınıfında talepteki köpük
yani talep fazlalığı karşılanma seviyesine
gelmiştir. Önümüzdeki günlerde bu alanda
rekabet daha da yoğunlaşacaktır. Dolayısı
ile fiyat seviyelerinin bugünkü seviyelerini
koruyacağını düşünmekteyiz. Bahar ayları ile
beraber değişik kampanyalar başlayacaktır.
Orta ve alt gelir grubuna hitap eden sosyal
konutlarda hâlâ çok canlı bir talep devam
etmektedir ve daha uzun bir süre devam
edecektir. Lüks konut fiyatlarının yatay
seyretmesi, bu konutların fiyatlarının da
aynı seviyede kalmasını sağlayacaktır.
Kısacası son bir senedeki yüksek artışın hız
keserek konut fiyatları enflasyona paralel
seyredecek ve fiyatlarda bölgesel hareketler
gözlenecektir. Faizler nereye kadar iner?
Konut kredisi faizleri son bir yılda aylık %
2,5’tan % 1’e çok hızlı şekilde indi. Bunda
genel ekonomik durumun katkısının yanında,
bankaların konut kredisi alanında hızlı bir
rekabete girmesi de etkili oldu. Bankalar
yasalaşması beklenen mortgage sistemine
hazırlıklı girebilmek için konut kredilerini
artırmak istemektedirler. Konut kredileri
tüketici kredilerinin % 43’ünü
oluşturmaktadır. Aylık % 1 faizli konut
kredisinin yıllık birleşik faizi yaklaşık %
13 civarındadır. Yıllık enflasyon hedefinin
% 8 olduğunu göz önünde bulundurursak reel
olarak % 5 civarında bir faiz ödenmektedir.
Gelecek yıl enflasyon hedefinin % 5 olarak
belirlendiği bir ortamda faizlerde minimum
bu seviyede gerileme olacaktır. Ayrıca
mortgage sisteminin devreye girmesi bu
gerilemeye katkıda bulunacaktır. Dolayısı
ile önümüzdeki günlerde konut kredisi aylık
kredisinin % 0,8’lere kadar düşmesi
beklenmektedir.